Şirket kurmadan yurt dışına fatura kesebilirsiniz. Türkiye’de serbest meslek sahibi olarak Serbest Meslek Makbuzu (SMM) düzenleyebilir, ya da Merchant of Record (MoR) modeliyle çalışan bir platform üzerinden kayıtlı bir şirket adına fatura gönderebilirsiniz. Hangi yolun sizin için doğru olduğu; müşterinizin büyüklüğüne, fatura tutarına ve vergi durumunuza göre değişir.
Yurt dışındaki müşteriden ödeme almak, fatura kesmekten çok daha fazlasını gerektiriyor. Pek çok Türk freelancer bu gerçekle ilk ödeme alacağı an karşılaşıyor.
Bu rehber pratik bir yol haritası sunuyor. Yasal seçenekler, platform alternatifleri ve Türkiye’deki çoğu rehberin bahsetmediği iki önemli ayrıntı dahil.
Önemli Noktalar
- Türkiye’de serbest meslek sahibi olarak şirket kurmadan SMM düzenleyebilirsiniz, bu yasal ve geçerlidir.
- Yurt dışı müşterilere SMM kabul ettirmek her zaman mümkün olmuyor; özellikle büyük şirketler kayıtlı bir tüzel kişilik istiyor.
- Hizmet ihracatında %80 gelir vergisi istisnası var ve çoğu freelancer bundan haberdar değil.
- Wise Türkiye’den çekildikten sonra birçok freelancer alternatif arayışına girdi. Mevcut en iyi seçenekler bu rehberde.
- Merchant of Record platformları, kendi şirketinizi kurmadan kayıtlı bir ABD şirketi adına fatura göndermenizi sağlıyor.
Türkiye’deki Yasal Seçenekler
Serbest Meslek Makbuzu (SMM)
Türkiye’de şirket kurmadan freelance gelir elde etmenin yasal yolu serbest meslek kaydıdır. Vergi dairesine başvurarak serbest meslek mükellefi olabilir, ardından Serbest Meslek Makbuzu düzenleyebilirsiniz.
SMM’nin avantajları:
- Şirket kurulum masrafı yok
- Muhasebe yükü görece daha az
- Yerel ve yabancı müşterilere kesilebilir
SMM’nin dezavantajları:
- Bazı yabancı müşteriler SMM’yi tanımıyor
- Büyük uluslararası şirketlerin muhasebe sistemleri SMM kabul etmeyebilir
- Fatura formatı yabancı müşterilerin beklentileriyle örtüşmeyebilir
Küçük yabancı müşteriler genellikle sorun çıkarmaz. Ama ABD’li veya Avrupalı büyük bir şirketle çalışıyorsanız, muhasebe departmanı kayıtlı bir şirket adına düzenlenmiş fatura isteyebilir.
Merchant of Record Platformları
MoR (Merchant of Record) modeli şu şekilde çalışır: Müşteriniz sizi değil, platformu öder. Platform sizin adınıza kayıtlı şirket adına fatura düzenler. Ödeme geldikten sonra platform komisyonunu keser ve kalanı size iletir.
PayOdin bu modelle çalışıyor. Fatura müşterinize PayOdin’den gidiyor; PayOdin bir Delaware LLC. Müşterinizin muhasebe sistemi “tanıdık” bir ABD şirketi görüyor. Siz şirket kurmak zorunda kalmıyorsunuz.
Türkiye’deki freelancerlar için bu modelin pratik anlamı şu: yabancı müşteriniz bir SMM ile ne yapacağını bilmese de PayOdin faturasını sorunsuz işleyebiliyor.
%80 Vergi İndirimi: Çoğunun Bilmediği Avantaj
Türkiye’de yurt dışına hizmet ihraç eden serbest meslek sahipleri için önemli bir vergi istisnası mevcut: Gelir Vergisi Kanunu’nun 89. maddesi kapsamında, yurt dışı müşterilere sunulan hizmetlerden elde edilen gelirin %80’i vergi matrahından düşülebiliyor.
Koşullar:
- Hizmetin fiilen Türkiye’de üretilmiş olması
- Hizmetin yurt dışındaki kişi veya kurumlara sunulmuş olması
- Ödemenin Türkiye’ye döviz olarak getirilmiş olması
Bu son koşul kritik. Ödemenin Türkiye’ye getirildiğine dair belge gerekiyor. MoR platformları üzerinden gelen ödemeler için bu belge platformun ödeme kaydıdır.
Bu istisna Türkiye’de pek az freelancer rehberinde yer alıyor. Bir muhasebeciye danışmadan bu avantajı kullanmaya çalışmayın, ama varlığından haberdar olun.
Wise Türkiye’den Çekildikten Sonra: Alternatifler
Wise, 2021’de Türkiye pazarından çekildi. Yurt dışından ödeme almanın en popüler yollarından biri bu kararla birlikte geçerliliğini yitirdi. O günden bu yana pek çok Türk freelancer alternatif arayışında.
Mevcut Seçenekler
PayOdin MoR modeli üzerinden çalışıyor. Müşteriniz ABD’li bir şirkete ödeme yapıyor; siz platforma kayıtlı bir hesaptan ödeme alıyorsunuz. %10 komisyon, abonelik yok, kurulum ücreti yok. Her hesap elle onaylanıyor, her fatura gönderilmeden önce bir ekip üyesi tarafından kontrol ediliyor.
Ruul Global MoR platformu. Otomatik onay, %3,5 civarında komisyon. Fatura incelemesi yok. Deneyimli freelancerlar için iyi bir seçenek.
Remotify Türk freelancerlar için içerik üretiyor ve Türkiye pazarında görünürlüğü yüksek. Otomasyon ağırlıklı; insan müdahalesi sınırlı.
Grey Türk freelancerların yurt dışı ödeme almasına yönelik çözümler sunuyor. Hesap açılması için Türk vatandaşlığı gerekiyor.
Geleneksel banka havalesi Hâlâ çalışıyor. Ama uluslararası havale masrafları ve döviz kurları freelancer aleyhine çalışabiliyor. Müşterinizin bankasına ve tutara göre maliyet değişiyor.
Faturada Ne Yazmalı?
Yabancı bir müşteriye gönderilecek faturada bulunması gereken asgari bilgiler:
- Fatura düzenleyen tarafın adı, sizin adınız veya platformun şirket adı
- Adres, kişisel adresiniz veya platformun kayıtlı adresi
- Müşterinin adı ve adresi
- Fatura numarası, sıralı
- Fatura tarihi ve ödeme vadesi
- Hizmet açıklaması, anlaşılan kapsamla örtüşmeli
- Tutar, genellikle USD cinsinden
- Ödeme talimatları
MoR platformu kullanıyorsanız bu alanların büyük bölümü platform tarafından otomatik doldurulur. Siz hizmet açıklaması ve tutarı girersiniz; platform gerisini halleder.
Sık Yapılan Hatalar
Döviz cinsini netleştirmemek. Müşterinizle USD mi, EUR mu, TRY mi çalıştığınızı projeden önce yazılı olarak netleştirin. Kur farkı sonradan anlaşmazlık yaratabilir.
Ödeme yöntemini son dakikaya bırakmak. Fatura gönderildikten sonra “nasıl ödeyelim?” sorusu geldiğinde hazırsanız sorun yok. Hazır değilseniz ödeme haftalarca gecikebilir. Proje başında sorun.
%80 istisnasını kayıt tutmadan uygulamaya çalışmak. Ödemenin Türkiye’ye getirildiğine dair belge olmadan bu istisnayı kullanamayınız. Muhasebeci desteği alın.
Faturanın reddedileceğini anladıktan sonra çözüm aramak. Büyük bir müşteriniz varsa, onların muhasebe sisteminin ne gerektirdiğini proje öncesinde öğrenin. MoR platform mı, kayıtlı şirket mi, W-8BEN mi, cevabı projeye başlamadan önce öğrenin.
Pratikte Nasıl Görünüyor: Serhat’ın Hikayesi
Serhat İstanbul’da yaşayan bir web geliştiricisi. Üç yıldır yurt dışı müşterilerle çalışıyor, ancak ilk iki yıl genellikle küçük ajanslarla ve startuplarla, kişisel banka hesabına yapılan havale yoluyla. Geçen yıl Londra’daki bir şirketle büyük bir proje aldı.
Şirket muhasebesi faturayı tanımıyordu. SMM’yi bilmiyorlardı. Kayıtlı bir şirket adına düzenlenmiş, KDV numarası olan bir fatura istiyorlardı.
Serhat’ın seçenekleri şunlardı: İngiltere’de şirket kurmak (haftalar sürer, maliyetli), Türkiye’de limited şirket kurmak (yine haftalar), ya da MoR platformu kullanmak.
PayOdin’e başvurdu. Hesabı manuel olarak incelendi ve bir hafta içinde onaylandı. İlk faturası Londra şirketine PayOdin adına gitti; ABD’li bir Delaware LLC. Muhasebe problemi yoktu. Ödeme zamanında geldi.
Şimdi her yabancı müşteri için PayOdin kullanıyor. Türk müşterilere SMM kesiyor. İkisi birbirini tamamlıyor.
PayOdin’e başvurmak için tıklayın, şirket gerekmez, abonelik yok, sadece ödeme aldığınızda %10.
Doğru Seçim Ne?
Şirket kurulmadan yurt dışına fatura kesmek mümkün. Hangi yolun doğru olduğu şunlara bağlı:
SMM yeterli olur eğer: Müşteriniz küçük veya orta ölçekli, SMM’yi kabul ediyorsa ve ödeme yönteminde sorun yoksa.
MoR platformu doğru seçim eğer: Müşteriniz büyük bir kurumsa, kayıtlı şirket adına fatura istiyorsa ya da ödeme altyapısını kendiniz çözmek istemiyorsanız.
Kendi şirketinizi kurmak gerekebilir eğer: Yüksek hacimli işler yapıyorsanız, birden fazla kurumsal müşteriniz varsa ve platform komisyonları toplam gelirinizin önemli bir bölümünü alıyorsa.
Çoğu freelancer için başlangıç noktası ya SMM ya da bir MoR platformudur. İkisi birlikte de kullanılabilir.
İlgili içerikler: