Teslimables’ları Tanımlamak İçin Sözleşmeler Nasıl Kullanılır

“Ben bunu kastetmemiştim” — freelancer’ların müşterilerden en sık duyduğu cümle budur. Ve her seferinde aynı köke gider: belirsiz sözleşme.

Teslimables’ları net tanımlamak, hem seni hem müşteriyi korur. Projenin ne içerdiğini, ne içermediğini ve ne zaman teslim edileceğini açıkça yazmak, kapsam kaymasını önlemenin en etkili yoludur.

Bu rehberde teslimables’ları sözleşmede nasıl doğru tanımlayacağını, hangi maddelerin olmazsa olmaz olduğunu ve bu süreçte nasıl profesyonel kalacağını anlatıyorum.

Neden Sözleşmede Teslimat Belirsizliği Bu Kadar Yaygın?

Çoğu freelancer sözleşmeyi hızlıca geçer. Müşteri memnundur, proje başlamak üzeredir. Kim durur da “tasarım dosyası hangi formatta?” diye sorar?

Bu hata sonradan pahalıya çıkar.

Müşteri “bir logo” ister. Sen bir logo yaparsın. Müşteri “ama bunu her boyutta ve renkli versiyonlarla istiyordum” der. Sözleşmede sadece “logo” yazıyorsa, tartışmanın kazananı belirsizdir.

Trabzon’dan marka tasarımcısı Cansu Öztürk bu durumu yaşadı: “Üç farklı tasarım konsepti, siyah-beyaz ve renkli versiyonlar, sosyal medya için kare format, kartvizit için ayrı dosyalar… Bunların hiçbiri sözleşmede yoktu. Müşteri hepsini bekliyor, ben ‘bu proje kapsamında değil’ diyorum. İki gün tartıştık.”

Teslimables Nedir ve Neden Önemlidir?

Teslimable, projenin sonunda müşteriye teslim edeceğin somut çıktılardır.

Bunlar olabilir:

• Bir web sitesi (kaç sayfa? hangi diller? hangi platform?)
• Bir makale (kaç kelime? kaç revizyon? SEO optimizasyonu dahil mi?)
• Bir logo (hangi formatlar? kaç renk versiyonu? hangi boyutlar?)
• Bir reklam metni (kaç varyasyon? hangi platform için?)

Her “teslimable” belirsiz kaldığında, müşteri daha fazlasını beklemekte haklı hisseder. Ve sen daha fazlasını yapmak zorunda kalırsın.

Sözleşmede Teslimatları Tanımlamanın 5 Kuralı

Kural 1: Genel Terimler Yerine Somut Listeler Kullan

Zayıf: “Müşteriye marka tasarım materyalleri teslim edilecektir.”

Güçlü:

• Logo: 3 konsept tasarım, 1 final versiyon
• Format: AI, EPS, PNG, JPEG
• Renkler: Renkli, siyah-beyaz, tek renk versiyonlar
• Boyutlar: 500×500 px, 1200×627 px (sosyal medya)
• Renk paleti: Hex kodlarıyla birlikte PDF formatında

Kural 2: Revizyon Sayısını Net Belirle

Revizyonlar tanımlanmazsa sonsuzdur.

Eklenecek madde: “Proje kapsamı 2 (iki) revizyon turu içermektedir. Her revizyon turu, mevcut çalışma üzerinde değişiklik talebi olarak tanımlanır. 3. ve sonraki revizyon turları, saatlik [ücret] üzerinden ayrıca faturalandırılır.”

Kural 3: Kapsam Dışını Tanımla

Nelerin dahil olmadığını yazmak, olanlar kadar önemlidir.

Örnek: “Bu proje şunları kapsamaz:

• İçerik kopyası (metin) yazımı
• Fotoğraf satın alma veya üretme
• Web sitesi barındırma
• 3. taraf lisans ücretleri”

Kural 4: Teslim Koşullarını Açıkla

Teslim tarihi sadece sana değil, müşterinin zamanında geri bildirimine de bağlıdır.

Eklenecek madde: “Teslim tarihleri, müşterinin [X] iş günü içinde geri bildirim ve onay vermesine bağlıdır. Gecikmeli geri bildirim teslim tarihlerini orantılı olarak uzatır.”

Kural 5: Dosya Teslim Protokolünü Belirle

• Nasıl teslim edilecek? (e-posta, Dropbox, WeTransfer, Google Drive)
• Kaç gün erişim açık kalacak?
• Müşteri dosyaları alınca onay verecek mi?

Sözleşme Maddesi Şablonları

Teslimat Listesi Maddesi

KAPSAM VE TESLİMATLAR

Proje kapsamında aşağıdaki teslimatlarlın yapılması öngörülmüştür:

[Teslimable 1]: [Detaylı açıklama, format, boyut, versiyon sayısı]
[Teslimable 2]: [Detaylı açıklama]
[Teslimable 3]: [Detaylı açıklama]

Yukarıda listelenmemiş herhangi bir çalışma kapsam dışındadır ve ayrı bir anlaşma gerektirir.

Revizyon Maddesi

REVİZYONLAR

Bu sözleşme [X] revizyon turu içermektedir. Revizyon, daha önce onaylanan 
tasarım/içerik üzerinde talep edilen değişikliklerdir. Yeni bir yön veya 
konsept revizyonu ek revizyon sayılmaz ve ayrıca ücretlendirilir.

Ek revizyonlar [saatlik ücret] üzerinden faturalandırılır.

Kapsam Değişikliği Maddesi

KAPSAM DEĞİŞİKLİĞİ

Kapsam dışı talepler, proje yöneticisine yazılı olarak iletilmelidir. 
Talep değerlendirilerek ek teklif hazırlanır. Müşteri onayı olmadan 
kapsam dışı iş başlatılmaz.

Sözleşme Görüşmesini Nasıl Yaparsın?

Sözleşmeyi göndermeden önce müşteriyle kısa bir görüşme yap.

Şu soruları sor:

• “Final teslimatta görmek istediğiniz her şeyi listeler misiniz?”
• “Kullandığınız yazılım/platform nedir?”
• “Dosyaları hangi formatlarla kullanacaksınız?”
• “Revizyonları nasıl iletmek istersiniz?”

Bu görüşme sözleşmeni daha net yazmana yardımcı olur. Ve müşterinin beklentilerini baştan anlamana.

Ankara’dan web geliştiricisi Kaan Yılmaz bu görüşmeyi rutin haline getirdi: “Her projede 30 dakikalık bir ‘kapsam oturumu’ yapıyorum. Müşteriyle tek tek teslimables’ları gözden geçiriyoruz. Sonra ben not alıyor ve sözleşmeyi yazıyorum. Bu adım beni sayısız tartışmadan kurtardı.”

Kapsam Kayması Olduğunda Ne Yaparsın?

Kapsam kayması kaçınılmazdır. Soru onu nasıl yönettiğindir.

Adımlar:

1. Talebi yazılı olarak kayıt altına al
2. Sözleşmeyi referans göster
3. Alternatif sun: “Bu kapsam dışında. İsterseniz bunun için ayrı teklif hazırlayabilirim.”
4. Eğer kabul edersen ama ücretsiz yaparsan, müşteriye bunu açık söyle: “Bu seferlik dahil ediyorum ama ileride bu tür değişiklikler ek ücrete tabi.”

PayOdin ile Kapsam Güvencesi

PayOdin üzerinden fatura oluşturduğunda, her fatura gerçek bir PayOdin çalışanı tarafından incelenir. Bu süreç, projenin kapsamı ve teslimables’lar üzerindeki anlaşmazlıklarda ek bir güvence katmanı sağlar.

Ayrıca, müşteri ödemeyi önceden yapıyor. Yani kapsam tartışması ne olursa olsun, teslim ettiğin iş için ödeme almış oluyorsun.

PayOdin ile freelance projenizi güvence altına alın.

Sonuç

Sözleşmede teslimables’ları net tanımlamak zaman alır. Ama bu zaman, sonsuz revizyon ve kapsam tartışmalarından çok daha kısa.

Her proje öncesinde şunu sor: “Bu sözleşmede neyin dahil olduğunu bir yabancı okusa anlayabilir mi?” Cevap “evet” ise, iyi bir noktadasın.

Tekliften ödemeye kadar tüm süreci güvende tutmak istiyorsan, PayOdin tam da bunun için var. Freelance çalışmanı bir profesyonel gibi yönet.